HİSTEREKTOMİ (RAHMİN ALINMASI AMELİYATI)

Histerektomi rahimin alınması ameliyatıdır. Jinekolojide en çok yapılan ameliyattır. Yaklaşık 1-2 saat süren bir ameliyattır. Kadınlarda uygulanan cerrahi işlemlerden biridir. Bu işlem batın yoluyla ya da vajinal yolla yapılabilir. Bu seçim, operasyona neden olan hastalığa, kişinin anatomik yapısına, cerrahın tercih ve deneyimine bağlıdır.

Histerektomi ameliyatının nedenleri nelerdir?


Myomların alınması

Histerektomiler en sık olarak myom nedeni ile yapılmaktadır. Myomlar rahimden köken alan iyi huylu tümörler grubundadır. Ameliyat kararı hastanın yaşı ile ilgili olarak değişir.

Myomlar kadınlarda bir çok probleme sebebiyet vermektedir. Bunlar arasında; adet düzensizlikleri ve buna bağlı kansızlık, kasık ağrıları,kısırlık, adet sancıları (dismenore), kabızlık, sık idrar çıkma, böbrek ve idrar kanalı ile ilgili problemler sayılabilir.

Myomların kadınlarda kanserleşme olasılığı yok denecek kadar azdır. Ancak rutin ultrasonografik izlemlerde hızla büyüyen ve kısa zamanda şiddetli problemlere yol açan myomların tek tedavi şekli cerrahi olarak çıkartılmalarıdır.

Bazı durumlarda özellikle genç hastaların çocuk beklentileri olabilir ve bu kişilerde rahmin yerinde bırakılarak yalnızca myomların alınması da tercih edilebilir (myomektomi ameliyatı).

İleri yaşlarda rahmin tamamen alınması, zaman içinde rahimdeki milimetrik myomların büyüyerek hastayı ikinci bir ameliyattan korumayı amaçlamaktadır. Kronik kasık ağrıları, rahim sarkması, kanser öncesi belirtiler, rahimden kaynaklandığı düşünülen kronik kasık ağrıları, rahim ağzında görülen kanser öncüsü lezyonlar, rahimin sarkması hastalarında histerektomi yapılabilir.

Kanser

Rahim kanseri (Uterin Ca), rahim ağzı kanseri (Cerviks Ca), yumurtalık kanseri (Over Ca) durumlarında rahmin alınması ameliyatları sık olarak yapılabilmektedir.

Endometriyal Hiperplazi

Rahim içini kaplayan ve “endometrium” adı verilen zarın patolojik bir şekilde kalınlaşması kansere zemin hazırlayabilir. Her ne kadar belli medikal tedaviler uygulanabilse de problemi sürekli tekrarlayan ve ileri yaş grubundaki hastalarda histerektomi ameliyatları tercih edilebilmektedir.

Tedavilere Cevap Vermeyen Adet Düzensizlikleri

Uygulanan medikal tedavilere rağmen kişilerde adet düzensizlikleri (sık ve yoğun şekilde adet görmeler) devam etmekteyse ve kişinin ileride bir çocuk istemi yoksa histerektomi ameliyatları yapılabilmektedir. Histerektomilerin yüzde 20 sinde neden hormanal nedenlere bağlı düzensiz kanamalardır.

Özellikle “Adenomyozis” adı verilen ve rahmin bütün olarak büyüdüğü durumlar kişilerde sürekli bir kasık ağrısı, adet düzensizliği ve sancılı adet görme gibi şikayetler ortaya çıkarabilir. Bu durumlarda da histerektomi ameliyatları sık olarak düşünülmektedir.

Endometriozis

Endometriozis, rahim içinde yer alan hücrelerin batın içinde yerleşmesi ve buralarda çoğalarak yapışıklıklar (adezyon) geliştirmesi ile karakterize bir hastalıktır.

Endometriozis problemini taşıyan hastalarda sancılı adet görme (dismenorea), gebe kalamama (infertilite), ilişki sırasında şiddetli sancıların yaşanması (disparunia) gibi şikayetler izlenmektedir.

Bazen de “endometroma (çikulata kistleri)” adı verilen yumurtalık kistleri de ortaya çıkabilmektedir.

Endometrozis hastalığında rahmin alınması ameliyatı, en son olarak düşünülmesi gereken bir seçenektir.

Rahim Sarkması

Özellikle çok sayıda yapılan normal doğumlar ve bağ dokusu elastikiyetinin azlığı durumlarında rahim vajinal kanaldan dışarı sarkabilir (uterin prolapsus).

Bu durumunda genellikle vajinal yoldan (alttan) yapılan ameliyatlarla rahim tümden alınmaktadır. Bu tür ameliyatlara “Vajinal Histerektomi (VAH)” adı verilmektedir.

Ancak bazı özel durumlarda, özellikle genç hasta grubunda rahmin alt kısmı kesilerek yukarıya asılabilmektedir.

Doğum ve Gebelik Komplikasyonları

Sezaryen veya normal doğumlardan sonra yorgun rahmin güçlü bir şekilde kasılamaması (uterin atoni) aşırı kanamalara neden olabilir. Bu tür durumlar “acil histerektomi” gerekçesidir ve geç kalınması halinde hasta kaybedilebilir.

Tamir edilemeyen rahim yırtıkları, bebeğin eşinin-plasentanın ayrılmaması gibi sorunlarda da histerektomi gerekli olabilir.

Diğer Nedenler

Tubovaryen abse (tüp ve yumurtalıkları kaplayan abseler), yumurtalık ve batın kistleri, endometrial polip gibi nadir durumlarda da histerektomi ameliyatları yapılabilmektedir.

Histerektomi türleri:

Subtotal veya supraservikal histerektomi, rahim ağzının bırakılarak rahimin geri kalan kısmının alınmasıdır.

Radikal histerektomi; bu ameliyatta vajinanın bir kısmı, tüpler, yumurtalıklar, destekleyici ve bağlayıcı dokular, lenf bezleri, rahim ve rahim ağzı tam olarak alınmaktadır.

Porro ameliyatı;sezaryen ameliyatında aynı zamanda rahimin de alınması.

Vaginal histerektomi; rahim ve rahim ağzı, karından değil de vajinadan alınmasıdır.

Histerektomi kararı nasıl verilir?

Histerektomi kararı hasta ve doktorun birarada vermesi gereken bir karardır. Bir çok hasta için histerektomiye gidiş kararı çok ani olabilir. Hastalar anestezinin ve cerrahinin potansiyel riskleri ile karşılaşırlar. Hasta eğer menopoz öncesi dönemde ise adet görememe ve çocuk doğurma yeteneğinin kaybına da adapte olmak zorunda kalır. Birçok kadının ilgilendiği nokta ameliyatın hastanın dişiliğini kaybetmesine, cinsel doyumu azaltmasına ve kocası ile arasındaki kişisel problemlerin artmasına neden olup olmayacağıdır. Üreme organlarının kaybına ilişkin üzüntü diğer karın içi organlarının kaybına göre fazladır. Hastanın ameliyattan sonra kendini kötü hissetme olasılığını en aza indirmek için ameliyat öncesi bilgilendirme ve hastayı hazırlamak önemlidir. Yapılan araştırmalar histerektominin bir çok hastada psikiyatrik bozukluk ve azalmış cinsel fonksiyonlara yol açmadığını göstermektedir.

Histerektomi nasıl yapılır?

Histerektomi iki şekilde uygulanabilir: Karından (abdominal) ve vajinal yoldan.

Histerektomilerin yüzde 75’i karın yolundan (abdominal) yapılır. Hastanın hangi yöntemle ameliyat edileceğine kişiye göre karar verilir. Abdominal histerektomide komplikasyon görülme oranı, vajinale göre daha fazladır.

Ameliyat sonrası hasta bakımı nasıldır?

İdrar kesesinin ameliyat bölgesine yakın olmasından dolayı hastanın idrar yapması zor olabileceğinden idrar sondası ameliyat sonrası 18-24 saate kadar süreyle takılı bırakılabilir. Ameliyat günü hastanın ağızdan beslenmesi yasaklanır. Barsak hareketleri başladıktan sonra sıvı gıdalarla beslenmeye başlanır. Hastanın sindirebileceği şekilde katı yiyecekler diyetine eklenir. Hastanın erken ayağa kaldırılması damar tıkanıklığı ve zatürre riskini azaltır. Dikişlerin tam iyileşmesi için hasta ameliyattan sonraki 6 hafta içinde 10 kilodan fazla ağırlık kaldırmamalıdır. Ameliyat sonrası 6 hafta içinde cinsel ilişki tavsiye edilmez. Hasta tam iyileşene kadar araba kullanması tavsiye edilmez. Bunlar dışında hasta kendini iyi hissettiği sürece normal hayatını sürdürebilir.

Histerektomi ameliyatı geçiren hastalar nelere dikkat etmelidirler?

İlk ve ikinci hafta çok yorucu aktivitelerden kaçınmalı ve aktivite seviyesini yavaş yavaş arttırmalıdırlar. Ağır kaldırmaktan ve cinsel ilişkiden doktor tarafından söylenecek zamana kadar kaçınmalıdırlar. Banyo; duş alma ve dökme suyla yıkanma şeklinde olmalıdır. Düzenli bir diyet izlenmelidir. İdrar ve gaita yaparken ıkınmaktan kaçınılmalıdır. Eğer vajinal kanama veya ateş olursa doktora haber verilmelidir.

Birçok kadının ilgilendiği nokta ameliyatın hastanın dişiliğini kaybetmesine, cinsel doyumu azaltmasına ve kocası ile arasındaki kişisel problemlerin artmasına neden olup olmayacağıdır. Üreme organlarının kaybına ilişkin üzüntü diğer karın içi organlarının kaybına göre fazladır. Yapılan araştırmalar histerektominin bir çok hastada psikiyatrik bozukluk ve azalmış cinsel fonksiyonlara yol açmadığını göstermektedir.

Histerektomi sonrası kadın adet göremez. Histerektomi sadece rahmin çıkarılmasıdır. Birlikte yumurtalıklar çıkarılmadığı takdirde adet görülmediği halde menopoza ait belirti ve komplikasyonlar oluşmaz yani adet görmese de menopoza girmiş sayılmaz. Şayet birlikte yumurtalıklar da çıkarılmış ise operasyon sonrası cerrahi menopoz tablosu gelişir ve hormon tedavisi başlanabilir.