VAJİNAL AKINTI VE ENFEKSİYONLAR

Vajinit Nedir?

Şiddetli kaşıntı, akıntı, kötü koku, cinsel ilişki sırasında ve bazen idrar yaparken ağrı ile kendini gösteren vajinanın iltihabi bir hastalığıdır. Her yaştaki kadında gözlenebilir.

Vaginal akıntılar bir çok kadının ortak sorunudur.Yaşamın hemen her döneminde karşımıza çıkabilmekle beraber en sık olarak üreme çağındaki cinsel aktif kadınlarda görülürler. Akıntılarla ilgili en önemli konu belki de anormal akıntıyı normal akıntıdan ayırt etmektir.

Normal vajina akıntısı:

Sağlıklı bir kadında, berrak ,çiğ yumurta beyazı gibi kokusuz bir akıntı normal kabul edilir. Bu akıntı ortalama bir tatlı kaşığını dolduracak kadar (5 ml’ye kadar) normal ve fizyolojik olarak değerlendirilir. İçeriğinde normal flora dediğimiz,vajinayı koruyan organizmalarıda bulundurur. Salgı bezlerinden gelen sıvılar ve dökülen hücrelerde bu akıntının içeriğini oluşturur.

Normal vajina akıntısı kaşıntı ya da yanma gibi rahatsızlıklara neden olmaz. Bu akıntı; yumurtlama döneminde ,cinsel uyarılarda artar. Vaginal akıntının akışkanlık ve rengi adet döneminin günlerine göre değişebilir. Adet kanamasını takip eden dönemde sarı-kahverengi akıntı olabilir. Kahverengi olmasının sebebi ise adet sonrası parçalanmış kan hücrelerinin varlığıdır. Vaginal akıntılar yumurtalık hormonlarının en yüksek olduğu iki adet ortası dönemde daha çok ve akışkandır. Vaginal akıntılar , vajina yan duvarlarından sızma ve vajina girişi ve idrar deliği kenarındaki bezlerin salgılarıyla oluşur.

Ayrıca cinsel uyarım sırasında vajinayı çevreleyen bezlerden salgılanan ve ilişkiyi kolaylaştırıcı, kayganlaştırıcı, kendine has bir kokusu ve krem - beyaz rengi olan sıvı da yine fizyolojiktir.

Gebelikte de rahim ağzından salgılama yapan bezlerin aktivitelerinin gebelik hormonlarına bağlı olarak artması nedeniyle yine krem-beyazımsı renkli, olan akıntılar da normaldir.

Anormal vajina akıntısı:

Vajianadan gelen normal akıntının içinde organizmalar bulunmaktadır. Bu organizmalar koruyucu amaçla orada bulunurlar. Ama bir şekilde denge bozulduğunda özellikle mantar gibi fırsatçı organizmalar  üreme gösterir. Ve bölgede iltihabi durumlara neden olabilir. Ayrıca,korunmasız cinsel ilişki ve ortak kullanım alanları gibi faktörlerle dışardan da mikroplar alınabilir.

Anormal vajina akıntısının belirtileri; kaşıntı, yanma hissi, kötü koku, kıvam ve renk değişiklikleridir. Bu belirtileri ilk gördüğünüz anda hemen bir jinekoloğa gitmelisiniz.Çünkü hızla üreyen mikroorganizmalar bu iltihabi durumu, vajinanın üst kısımlarına doğru taşıyarak daha ciddi üreme alanı sorunlarına neden olabilir.

Ne tür vaginal akıntılar hastalıktan kaynaklanmaktadır?

Kesilmiş süt gibi beyaz, kanlı ,et suyu gibi, sarı – yeşil renkli ve iç çamaşırda iz bırakan, sarı-gri köpüklü, kötü kokulu (özellikle cinsel ilişkiden sonra bozulmuş balık kokusu tarzında) akıntılar hastalığa bağlı akıntılardır. Hastalığa bağlı vaginal akıntılarla birlikte ortaya çıkan bazı bulgular vardır. Bu bulguları şöyle sıralayabiliriz: Kaşıntı,yanma,ağrılı cinsel ilişki , İdrar yaparken yanma hissi, Sık ve az az idrar yapma, Cinsel organ bölgesinde kızarıklık, Düzensiz kanama veya ilişkiden sonra kanama,

Vaginal Akıntılarda Hangi Tahliller Yapılır?

Kadın Doğum doktoru, jinekolojik muayeneyi takiben, direk akıntıdan alınan örneği mikrobiyolojik incelemeye gönderir. Vaginal akıntı boyanarak mikroskopta incelenir. Ayrıca vaginal kültür alınarak mikroorganizma üretilir ve hastalığa neden olan etkene hangi ilacın verileceğine dair testler yapılır.Servikal smear adını da vertiğimiz Paptest de yapılabilir.

Vaginal Akıntı Nedenleri Nelerdir?

Mantar(Candida gibi)
Trikomonas Gardnerella,Klamidya gibi bakteriyel enfeksiyonlar
Rahim İçi Alet kullanımı
Bazı rahim kanserleri,
Kanserler ( kanlı akıntı ile kendini gösterebilir)
Rahim ağzının dışa dönük olması
Rahim ağzı erozyonu

Vaginal akıntı ile birlikte seyreden hastalıklara yakalanmamak için alınması gereken tedbirler nelerdir?

  • Cinsel ilişki sonrası ve adet kanaması bittikten sonra, vajina içi yıkanmamalıdır. Çünkü bu şekilde yıkama ile vaginanın normal asitik yapısı zedelenmekte ve böylece vajen enfeksiyonlara karşı daha hassas olmaktadır.Eğer bir temizlik yapılacaksa, vajina dış kısmı ılık, duru, temiz suyla ve bu amaçla hazırlanmış pH'sı yani asitliği uygun özel solüsyonlarla yıkanabilir. Yıkama işleminden sonra vajen girişi kurulanmalıdır.
  • Havuz, sauna, küvet gibi ortak kullanılan yerlerde enfeksiyon alınması olasılığı vardır. Bu yerlerin temizliğinden emin olunmalıdır.
  • Banyo, havuz, sauna ve egzersizden sonra ıslak,terli çamaşır veya mayolar vücutta uzun süre kalmamalıdır.
  • Eğer çok eşli bir cinsel yaşam varsa mutlaka prezervatif ile korunmalıdır.
  • İç çamaşırlar olabildiğince pamuklu ve yünlü yani doğal maddelerden olmalıdır.
  • Tuvalette temizlik önden arkaya doğru yapılmalıdır.
  • Hoş koku amacıyla vajen ağzında deodorant parfüm veya sabunlar kullanılmamalıdır.
  • Vajinal tampon ve pedler sık sık değiştirilmelidir ( en çok 6 saat).
  • Dar pantolon, sıkı iç çamaşırları mümkün olduğunca az kullanılmalıdır.
  • Herşeyden önemlisi düzenli olarak tarama amaçlı smear testi (pap-test) yaptırılmalıdır. Çünkü anormal bir akıntının oldukça nadir, ancak en korkulması gereken sebebi rahim ve rahim ağzı kanserleridir

 En sık görülen vajinal enfeksiyonlar (iltahaplar) nelerdir?

1.Vajinal mantar renfeksiyonu

Vajinal enfeksiyonlar arasında en çok görülenlerden birisi mantar enfeksiyonlarıdır. Gebelik, geniş spektrumlu antibiyotik kullanımı, bağışıklık sisteminin değişik nedenlere bağlı olarak baskılanması ve diabet (şeker hastalığı)mantar enfeksiyonun oluşmasına zemin hazırlayan en belli başlı faktörlerdendir. Cinsel yolla da bulaşabilir. Özellikle yaz aylarında hava sıcaklığının yükselmesiyle beraber genital bölgenin nemli kalmasına bağlı olarak vajinal mantar enfeksiyonlarında artış görülmektedir.

Kadınların % 75 i hayatında en az bir kez vajinal mantar hastalığına yakalanır. Mantar,nemli ,sıcak ve loş ortamda hızla ürer.

Belirtiler:

Kaşıntılı süt kesiği görünümünde beyaz akıntılardır. Kokusuzdur.(nadiren kokuda olabilir) Cinsel organın görünen yerlerinde ve vajen girişinde tahrişe bağlı eritematöz ve ödemli bir görünüm olabilir. Vajinal ağrı, ağrılı cinsel ilişki, yangı, idrar yaparken yanma gibi şikayetlere neden olurlar. Karakteristik olarak şikayetler adetin başlamasından önceki hafta şiddetlenir ve adetle birlikte azalır.

Teşhis için genellikle doktorun hastanın şikayetlerini dinlemesi ve muayene etmesi yeterlidir. Ancak bazı hekimler kesin tanı amacıyla vajinal akıntıdan aldıkları örneği örneği lam (cam parçası) üzerine alarak bir damla % 10 luk potasyum hidroksit ekledikten sonra mikroskop altında incelerler.Tedavide ağızdan alınan ya da vajinal yolla kullanılan ilaçlar yanında lokal olarak uygulanan pomat ve kremler de kullanılabilir.

2. Bakteriyel vaginozis:

Nedeni mantar ya da parazitler olmayan enfeksiyonlar için kullanılan bir terimdir. Bakteriyel vajinoz (BV), doğurgan yaşlardaki kadınlar arasında görülen vajinit semptomlarının en yaygın nedenidir. BV cinsel aktivite yoluyla bulaşabilirse de, bu hastalıktan sorumlu organizmalara cinsel olarak aktif olmayan genç kızlarda da rastlanmıştır. BV rahatsızlığı genellikle vajina bölgesindeki bakterilerin dengesinin bozulması sonucu ortaya çıkar. BV oluşumunda cinsel ilişkinin rolü vardır. İlave olarak, rahim içi aygıtlar da (IUDler) bakteriyel vajinoz riskini arttırabilirler.

Belirtiler:

  • özellikle cinsel ilişkiden sonra fark edilen kötü kokulu ve anormal vajinal akıntıdır.
  • Akıntıyla birlikte ortaya çıkan az ya da çok kaşıntı olur.
  • Kıvamlı, sarı-gri renkte ve pis kokulu akıntı vardır.
  • Bu koku balık kokusunu andırır ve özellikle cinsel ilişkiden sonra artar. Tedavi mutlaka hastanın eşinede verilmelidir.

Doktor bu belirtileri fiziksel muayene sırasında ve çeşitli vajinal sıvı testleriyle gözlemler.

3. Trikomonas vajiniti:

Cinsel ilişki ile geçen hastalıklar grubunda en sıklıkla karşılaşılan bir diğer vajinal akıntı nedeni Trikomonas adı verilen bir parazittir. Semptomlar genellikle hastalığa yakalandıktan sonraki 4-20 gün içinde ortaya çıkarlar, ama enfeksiyondan yıllar sonra da görülebilirler. Mutlaka eş tedavisini de gerektiren bu mikrobun son yıllarda görülme sıklığı da oldukça artmıştır. Trikomonas vajiniti cinsel yolla bulaşan hastalıklar grubunda yer aldığından kadının eşinin de tedavi edilmesi gerekir. Çünkü erkeklerde sıklıkla belirti vermeyen bir enfeksiyon türüdür. Bu infeksiyonun gebelik döneminde BV ile birlikte suların erken gelmesine ve erken doğum tehdidine neden olduğu da düşünülmektedir.

Genellikle cinsel ilişkiyle bulaştığı bilinmesine rağmen ortak kullanılan tuvaletlerden, havlulardan ve iç çamaşırlardan, havuzdan da bulaştığı düşünülmektedir.

Belirtiler:

  • Akıntı çok fazladır.
  • Köpüklüdür.
  • Koyu, kıvamlı ve kötü kokuludur.
  • İdrar yaparken ve cinsel ilişki sırasında ağrıya neden olur.
  • Rengi yeşil ve sarı olabilir.
  • Sıklıkla vulvada (genital bölgenin dış kısmında) kaşıntı, buna bağlı tahriş
  • Cinsel ilişkiden sonra kanama olabilir
  • Cinsel ilişkide yanma, batma, acıma hissi sıklıkla gözlenir.
  • Alt karın bölgesinde sancı

Tecrübeli bir hekim için şikayetlerin dinlenmesi ve muayene ile bu enfeksiyonun tanısını koymak aslında pek de zor değildir. Ama kesin emin olunmak isteniyorsa kadınlarda vajina erkeklerde ise idrar borusundaki akıntıdan örnek alınır ve bu örnek, mikroskopta incelenir.

Enfeksiyondan korunmada cinsel yolla bulaşan hastalıklardan korunma önlemlerine uyulması çok önemlidir. Bu tür hastalıklara karşı en etkin korunma yöntemi kondom (prezervatif) kullanmaktır. Ortak kullanıma açık tuvaletlerde dikkatli olmak, iç çamaşır ve havlu gibi özel eşyaları başkalarıyla paylaşmamak ve temiz olduğundan emin olunmayan havuzlara girmemek de uyulması gereken kurallardır.

Enfeksiyona bağlı olmayan vajinit (atrofik vajinit) ve tedavisi

Menopozal dönemdeki kadınlarda görülen östrojen hormonunun eksikliğinden kaynaklanır. Atrofik vajinit; yüzeyel salgı bezlerinden salgıların azalması, vajina epitelinde incelme, elastikiyetinde ve kayganlığında azalmayla kendini gösteren bir klinik durumdur. Zamanla vajinal kuruluk, cinsel ilişkide ağrı, hassasiyet gelişebilir.Atrofik vajinit tedavisinde topikal östrojenli kremler ya da tabletler,vajinal kayganlaştırıcılar kullanılır.

Mikoplazma enfeksiyonları nedir?

Mikoplazmalar ne bakteri ne de virüs kategorisine uymayan farklı organizmalardır. Genital mikoplazma enfeksiyonları normal boğaz ve genital florada bulunan az miktardaki mikoplazmaların cinsel temas sonrası sayılarının artması ve kolonize olmalarıyla oluşur. Tekrarlayan düşükler nedenleri arasında yer alabilecekleri düşünülmektedir.Tanıda servikal kültür kullanılır. Tedavide doksisiklinle iki hafta süre ile eşli tedavi uygulanır.

Gebelik döneminde geçirilen Klamidya enfeksiyonu nedir?

Cinsel yolla bulaşan hastalıklar arasında en sık görülenleden biri Klamidyal enfeksiyonlardır. %15-18 gonokokkal enfeksiyonlara eşlik ederler. Genellikle idrarda yanma, sık idrara çıkma gibi şikayetlerle seyreden ancak idrar kültüründe üreme olmayan akut üretral sendroma, sezaryen sonrası pelvik enfeksiyona, düşüğe, erken doğuma, mukopürülan servisit denilen bir tür rahim ağzı enfeksiyonuna sebep olabilmektedir. Gebelikte plasentadan geçiş olmamakla birlikte doğum sonrası dönemde fetusta konjonktivit ve pnömoni gibi hastalıklara sebep olabilmektedir. Kültür ya da antijen saptamakla konulur. Gebelikte kullanılabilecek antibiyotikler eritromisin ve amoksisilindir. Gebelik harici dönemde tetrasiklinler, ofloksasin gibi antibiyotikler ve azitromisin tek doz tedavisi kullanılabilir.